[ Italiano ] - [ Française] - [ Español ] - [ Deutsch ] - [ English ] - [ Portugués ]- [ Polacco ]
[ Latino ]

KONGREGACJA NAUKI WIARY
ODPOWIEDZI NA PYTANIA
DOTYCZACE NIEKTÓRYCH ASPEKTÓW NAUKI O KOSCIELE

Wprowadzenie

Sobór Watykanski II swoim nauczaniem zawartym w Konstytucji dogmatycznej o Kosciele Lumen gentium oraz w Dekretach o ekumenizmie (Unitatis redintegratio) i o Kosciolach wschodnich (Orientalium Ecclesiarum), przyczynil sie w sposób zasadniczy do odnowy eklezjologii katolickiej. Takze kolejni Papieze udzielali w tej dziedzinie wyjasnien i wskazówek praktycznych: Pawel VI w Encyklice Ecclesiam suam (1964) i Jan Pawel II w Encyklice Ut unum sint (1995).

Pózniejsza refleksja teologów, majaca na celu lepsze zilustrowanie róznych aspektów eklezjologii, przyczynila sie do rozkwitu bogatej literatury w tej dziedzinie. Tematyka eklezjologiczna ukazala, bowiem, wiele mozliwosci rozwoju, choc czasem wymagala uscislen i napomnien, jakim dano wyraz w Deklaracji Mysterium Ecclesiae (1973), w Liscie do Biskupów Kosciola Katolickiego Communionis notio (1992) i w Deklaracji Dominus Iesus (2000) –opublikowanych przez Kongregacje Nauki Wiary.

Szeroki zasieg problematyki i nowosc wielu kwestii wciaz interesuje i pobudza refleksje teologiczna, która oferujac nowe przyczynki interpretacyjne – nie zawsze wolne od blednych interpretacji, powoduje watpliwosci i niepewnosc, z których to wlasnie niektóre zostaly przedstawione Kongregacji Nauki Wiary. Dykasteria ta, w swietle calej nauki katolickiej o Kosciele, pragnie dac odpowiedz na przedstawione watpliwosci, precyzujac autentyczne znaczenie niektórych wyrazen eklezjologicznych Magisterium Kosciola, które w dyskusji teologicznej moglyby stac sie zle zrozumiane.

ODPOWIEDZI NA PYTANIA

Pierwsze pytanie: Czy Sobór Watykanski II zmienil dotychczasowa nauke o Kosciele?

Odpowiedz: Sobór Watykanski II ani nie zamierzal zmieniac ani faktycznie nie zmienil tejze nauki, a jedynie rozwinal ja, poglebil i szerzej wylozyl.

Ze szczególna wyrazistoscia zadeklarowal to Jan XXIII na poczatku Soboru1. Pawel VI podjal te deklaracje2 i tak sie wyrazil w czasie ogloszenia Konstytucji Lumen gentium: „Wydaje sie Nam, iz najlepszym komentarzem, jaki mozemy tutaj uczynic, bedzie, gdy powiemy, ze ogloszenie to nic wlasciwie nie zmienia w dotychczasowej nauce. To, czego pragnie Chrystus, tego i my pragniemy. To, co bylo, pozostaje. To, czego Kosciól nauczal przez cale wieki, to i my równiez nauczamy. Tyle tylko, ze to, co dotad bylo jedynie praktycznie przezywane, obecnie zostalo jasno wyrazone; to, co bylo niepewne, stalo sie jasne; to, nad czym przemysliwano, co bylo dyskutowane i po czesci kontrowersyjne, otrzymalo dzisiaj zadowalajace sformulowanie"3. Biskupi wielokrotnie wyrazali te sama intencje i wole wcielania jej w zycie4.

Drugie pytanie: Jak nalezy rozumiec stwierdzenie, wedlug którego Kosciól Chrystusowy trwa w (subsistit in) Kosciele katolickim?

Odpowiedz: Chrystus „ustanowil na ziemi" jedyny Kosciól i uczynil go jako „widzialne zrzeszenie i wspólnota duchowa"5, która od poczatku i na przestrzeni historii wciaz istnieje i bedzie istniec, i w której to jedynie pozostaly i pozostana wszystkie elementy ustanowione przez samego Chrystusa6. „To jest ten jedyny Kosciól Chrystusowy, który wyznajemy w Symbolu wiary jako jeden, swiety, katolicki i apostolski […]. Kosciól ten, ustanowiony i zorganizowany na tym swiecie jako spolecznosc, trwa w Kosciele katolickim, rzadzonym przez nastepce Piotra oraz Biskupów pozostajacych z nim we wspólnocie"7.

W Konstytucji dogmatycznej Lumen gentium, n. 8, trwanie (subsistentia) to niezmienna historyczna ciaglosc i obecnosc wszystkich elementów ustanowionych przez Chrystusa w Kosciele katolickim8, w którym rzeczywiscie trwa Kosciól Chrystusa na tej ziemi.

Wedlug doktryny katolickiej, mozna w prawdzie powiedziec, ze Kosciól Chrystusowy jest obecny i dziala w Kosciolach i Wspólnotach koscielnych nie bedacych w pelnej komunii z Kosciolem katolickim – dzieki elementom uswiecenia i prawdy, które sa w nich obecne9; tym niemniej pojecie „trwa (subsistit)" moze byc przypisane wylacznie Kosciolowi katolickiemu, poniewaz dotyczy jego charakteru jedynosci, wyznawanego w Symbolu wiary (Wierze w… „jeden" Kosciól); i ten "jeden" Kosciól trwa w Kosciele katolickim10.

Trzecie pytanie: Dlaczego zostalo uzyte wyrazenie „trwa w (subsistit in)", a nie po prostu forma werbalna „jest"?

Odpowiedz: Uzycie tego wyrazenia, które oznacza pelna identycznosc Kosciola Chrystusowego z Kosciolem katolickim, nie zmienia doktryny o Kosciele, a swoja prawdziwa motywacje znajduje w tym, ze jasniej wyraza fakt, iz poza jego organizmem znajduja sie „liczne pierwiastki uswiecenia i prawdy", „które jako wlasciwe dary Kosciola Chrystusowego naklaniaja do jednosci katolickiej"11.

„Dlatego Koscioly i Wspólnoty odlaczone, choc w naszym przekonaniu podlegaja brakom, wcale nie sa pozbawione znaczenia i wagi w tajemnicy zbawienia. Duch Chrystusa nie wzbrania sie przeciez poslugiwac nimi jako srodkami zbawienia, których to moc pochodzi z samej pelni laski i prawdy, powierzonej Kosciolowi katolickiemu"12.

Czwarte pytanie: Dlaczego Sobór Watykanski II przypisuje imie „Kosciolów" Kosciolom wschodnim odlaczonym od pelnej komunii z Kosciolem katolickim?

Odpowiedz: Sobór chcial pozostac przy tradycyjnym uzyciu tej nazwy. „Skoro wiec Koscioly te mimo odlaczenia posiadaja prawdziwe sakramenty, szczególnie zas, na mocy sukcesji apostolskiej, Kaplanstwo i Eucharystie, dzieki którym sa dotad z nami zlaczone najscislejszym wezlem"13, zasluguja na imie „Kosciolów partykularnych czy lokalnych"14 i sa nazywane Kosciolami siostrzanymi katolickich Kosciolów partykularnych15.

„Dlatego przez sprawowanie Eucharystii Panskiej w tych poszczególnych Kosciolach buduje sie i rozrasta Kosciól Bozy"16. Poniewaz, jednak, komunia z Kosciolem katolickim, którego widzialna Glowa jest Biskup Rzymu i Nastepca Piotra, nie jest jakims zewnetrznym uzupelnieniem Kosciola partykularnego, ale jednym z jego wewnetrznych elementów konstytutywnych, oznacza to, ze sytuacja Kosciola partykularnego, w której pozostaja te czcigodne Wspólnoty chrzescijanskie, naznaczona jest – niemniej – brakiem17.

Z drugiej strony pelnia powszechnosci Kosciola, rzadzonego przez Nastepce Piotra i Biskupów w komunii z nim, z powodu podzialu chrzescijan, natrafia na przeszkode w jej pelnym urzeczywistnianiu sie w historii18.

Piate pytanie: Dlaczego dokumenty Soboru i pózniejsze wypowiedzi Magisterium Kosciola nie przypisuja tytulu „Kosciola" Wspólnotom chrzescijanskim powstalym w wyniku Reformy XVI wieku?

Odpowiedz: Dlatego, ze, wedlug doktryny katolickiej, te Wspólnoty nie posiadaja sukcesji apostolskiej w sakramencie Swiecen, przez co brakuje im koniecznego elementu konstytutywnego do bycia Kosciolem. Wspomniane Wspólnoty koscielne, które, szczególnie ze wzgledu na brak kaplanstwa sakramentalnego, nie zachowaly wlasciwej i integralnej rzeczywistosci Misterium euchrystycznego19, wedlug nauki katolickiej nie moga byc nazywane „Kosciolami" we wlasciwym tego slowa znaczeniu20.

Jego Swiatobliwosc Benedykt XVI, w czasie Audiencji udzielonej nizej podpisanemu Kardynalowi Prefektowi Kongregacji Nauki Wiary, zatwierdzil i uprawomocnil te Odpowiedzi, uchwalone na zebraniu plenarnym Kongregacji oraz polecil je opublikowac.

Rzym, w siedzibie Kongregacji Nauki Wiary, 29 czerwca 2007 r., w Uroczystosc Swietych Apostolów Piotra i Pawla.

William Kardynal Levada
Prefekt

+ Angelo Amato, S.D.B.
Arcybiskup tytularny Sila
Sekretarz

_______________________

1 JAN XXIII, Przemówienie z 11 pazdziernika 1962: „…Sobór…chce przekazac doktryne katolicka czysta i nieskazona, bez zabarwien i przeinaczen…". „Ale w dzisiejszej sytuacji nasza powinnoscia jest to aby doktryna chrzescijanska byla w calosci i przez wszystkich przyjeta przez odnowione, pogodne i spokojne przylgniecie do niej…"; „koniecznym jest by duch chrzescijanski, katolicki i apostolski calego swiata otrzymal nowego bodzca, by nauka Kosciola byla znana w sposób pelny i doglebny…"; „te pewna i niezmienna doktryne, która musi byc wiernie zachowywana, nalezy poglebiac i przedstawiac w sposób odpowiadajacy potrzebom naszych czasów. Czym innym bowiem jest sam depozyt wiary (depositum fidei), to znaczy prawdy zawarte w naszej czcigodnej doktrynie, a czym innym jest forma w jakiej prawdy te sa przedstawiane, pod warunkiem jednak, ze zachowuja ten sam sens i znaczenie": AAS 54 (1962) 791-792.

2 Por. PAWEL VI, Przemówienie z 29 wrzesnia 1963: AAS 55 (1963) 847-852.

3 PAWEL VI, Przemówienie z 21 listopada 1964: AAS 56 (1964) 1009-1010.

4 Sobór pragnal wyrazic identycznosc Kosciola Chrystusowego z Kosciolem katolickim, czemu daje sie wyraz w dyskusjach nad Dekretem Unitatis redintegratio. Schemat Dekretu byl przedlozony w Auli soborowej 23 wrzesnia 1964 wraz z Relatio (Act Syn III/II 296-344). Na propozycje przeslane przez Biskupów w nastepnych miesiacach Sekretariat Jednosci Chrzescijan odpowiedzial 10 listopada 1964 (Act Syn III/VII 11-49). Z tej Expensio modorum przywolac nalezy cztery fragmenty dotyczace pierwszej odpowiedzi.

A) [In Nr. 1 (Proemium) Schema Decreti: Act Syn III/II 296, 3-6]

„Pag. 5, lin. 3-6: Videtur etiam Ecclesiam catholicam inter illas Communiones comprehendi, quod falsum esset.

R(espondetur): Hic tantum factum, prout ab omnibus conspicitur, describendum est. Postea clare affirmatur solam Ecclesiam catholicam esse veram Ecclesiam Christi" (Act Syn III/VII 12).

B) [In Caput I in genere: Act Syn III/II 297-301]

„4 - Expressius dicatur unam solam esse veram Ecclesiam Christi; hanc esse Catholicam Apostolicam Romanam; omnes debere inquirere, ut eam cognoscant et ingrediantur ad salutem obtinendam...

R(espondetur): In toto textu sufficienter effertur, quod postulatur. Ex altera parte non est tacendum etiam in alliis communitatibus christianis inveniri veritates revelatas et elementa ecclesialia" (Act Syn III/VII 15). Por. tam¿e punkt 5.

C) [In Caput I in genere: Act Syn III/II 296s.]

„5 - Clarius dicendum esset veram Ecclesiam esse solam Ecclesiam catholicam romanam...

R(espondetur): Textus supponit doctrinam in constitutione ‘De Ecclesia’ expositam, ut pag. 5, lin. 24-25 affirmatur" (Act Syn III/VII 15). Wynika stad, ze komisja, która miala na celu ocene poprawek do Dekretu Unitatis redintegratio wyraza jasno identycznosc Kosciola Chrystusowego z Kosciolem katolickim i jego jedynosc, dostrzegajac, ze nauka ta bazuje na doktrynie wylozonej w Konstytucji dogmatycznej Lumen gentium.

D) [In Nr. 2 Schema Decreti: Act Syn III/II 297s.]

„Pag. 6, lin. 1-24: Clarius exprimatur unicitas Ecclesiae. Non sufficit inculcare, ut in textu fit, unitatem Ecclesiae.

R(espondetur): a) Ex toto textu clare apparet identificatio Ecclesiae Christi cum Ecclesia catholica, quamvis, ut oportet, efferantur elementa ecclesialia aliarum communitatum".

„Pag. 7, lin. 5: Ecclesia a successoribus Apostolorum cum Petri successore capite gubernata (cf. novum textum ad pag. 6, lin. 33-34) explicite dicitur ‘unicus Dei grex’ et lin. 13 ‘una et unica Dei Ecclesia’" (Act Syn III/VII).

Oba przytoczone wyrazenia znajduja sie w Dekrecie Unitatis redintegratio 2.5 i 3.1.

5 Por. SOBÓR WATYKANSKI II, Konstytucja dogmatyczna Lumen gentium, 8.1.

6 Por. SOBÓR WATYKANSKI II, Dekret Unitatis redintegratio, 3.2; 3.4; 3.5; 4.6.

7 SOBÓR WATYKANSKI II, Konstytucja dogmatyczna Lumen gentium, 8.2.

8 Por. KONGREGACJA NAUKI WIARY, Deklaracja Mysterium Ecclesiae, 1.1: AAS 65 (1973) 397; Deklaracja Dominus Iesus, 16.3: AAS 92 (2000-II) 757-758; Notyfikacja o ksiazce Ojca Leonarda Boffa, O.F.M., „Chiesa: carisma e potere [Kosciól: charyzmat i wladza]": AAS 77 (1985-II) 758-759.

9 Por. JAN PAWEL II, Encyklika Ut unum sint, 11.3: AAS 87 (1995-II) 928.

10 Por. SOBÓR WATYKANSKI II, Konstytucja dogmatyczna Lumen gentium, 8.2.

11 SOBÓR WATYKANSKI II, Konstytucja dogmatyczna Lumen gentium, 8.2.

12 SOBÓR WATYKANSKI II, Dekret Unitatis redintegratio, 3.4.

13 SOBÓR WATYKANSKI II, Dekret Unitatis redintegratio, 15.3; por. KONGREGACJA NAUKI WIARY, List Communionis notio, 17.2: AAS 85 (1993-II) 848.

14 SOBÓR WATYKANSKI II, Dekret Unitatis redintegratio, 14.1.

15 Por. SOBÓR WATYKANSKI II, Dekret Unitatis redintegratio, 14.1; JAN PAWEL II, Encyklika Ut unum sint, 56n.: AAS 87 (1995-II) 954n..

16 SOBÓR WATYKANSKI II, Dekret Unitatis redintegratio, 15.1.

17 Por. KONGREGACJA NAUKI WIARY, List Communionis notio, 17.3: AAS 85 (1993-II) 849.

18 Por. tamze.

19 Por. SOBÓR WATYKANSKI II, Dekret Unitatis redintegratio, 22.3.

20 Por. KONGREGACJA NAUKI WIARY, Deklaracja Dominus Iesus, 17.2: AAS 92 (2000-II) 758